โรคยอดฮิตของผู้สูงวัย – Caring for Elders

Special Feature Story Published: Jul 2016

ดูแล เทคแคร์ ผู้สูงวัย

อาจารย์กล่าวว่า “ถ้าจะให้นิยามของคำว่า ผู้สูงวัย คงต้องดูจากการเสื่อมของอวัยวะต่างๆ ซึ่งเป็นการเสื่อมที่เกิดขึ้นทั้งระบบ ทั้งกระบวนการของร่างกายตั้งแต่หัวจรดเท้า” สารพันปัญหาต่างๆ ที่มักพบมากในผู้สูงวัย ได้แก่ ผม หู สายตา ประสาทสัมผัสทั้ง 5 และสารพัดเรื่องกระดูก ไม่ว่าจะเป็น ข้อเข่าเสื่อม กระดูกสันหลังเสื่อม กระดูกพรุน ฯลฯ

แนวทางในการรักษา ในวัยของผู้สูงอายุเป็นวัยที่มีการเสื่อมถอย การรักษาต่างๆ เป็นการรักษาเพื่อลดอาการเจ็บปวด เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถดำเนินชีวิตประจำวันได้เป็นปกติสุข ตั้งแต่การทานยาแก้ปวดลดการอักเสบ การทำกายภาพบำบัด ไปจนถึงการผ่าตัด ซึ่งถือว่าเป็นการรักษาที่ปลายเหตุ หากผู้ป่วยยังไม่ปรับพฤติกรรมการ

ใช้ชีวิตประจำวันเสียใหม่ ก็อาจกลับมาเป็นซํ้าเดิมได้อีก หรือผลการรักษาในอนาคตอาจไม่ดีเท่าที่ควร เพื่อให้ร่างกายได้ประโยชน์สูงสุดและมีคุณภาพชีวิตที่ดี เราจึงควรรับประทานอาหารให้ครบทั้ง โปรตีน คาร์โบไฮเดรต ไขมัน วิตามิน และเกลือแร่รวมทั้งนํ้า ซึ่งต้องรับประทานให้ถูกส่วน และออกกำลังกายอย่างพอควรและสมํ่าเสมอ

เมื่ออายุมากขึ้นควรหลีกเลี่ยงอาหารจำพวกแป้งและไขมัน ทั้งจากสัตว์และพืช หลีกเลี่ยงอาหารที่มีรสหวานจัด เค็มจัด ควรทานอาหารที่มีแคลเซียมสูง ดื่มนมเพื่อเพิ่มแคลเซียม หากใครที่แพ้หรือไม่ชอบนมวัว สามารถดื่มนมถั่วเหลืองหรือนํ้าเต้าหู้ก็ได้แคลเซียมและโปรตีนเหมือนกัน ควรกินข้าวซ้อมมือ กินอาหารจำพวกปลาซึ่งย่อยง่าย ถั่วต่างๆ ผักผลไม้ซึ่งมีกากใยสูง ถ้าดูแลผู้สูงวัยได้แบบนี้รับรองว่าสุขภาพดีและอายุยืนกันถ้วนหน้าครับ

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์เจริญ โชติกวณิชย์ ศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านกระดูกสันหลังและข้อโรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร์ Professor Emeritus Charoen Chotigavanich, M.D. Chief Spine and Joint Specialist Samitivej Srinakarin Hospital

 

รับมือ ปวดหลังเรื้อรัง

ปัจจุบันอาการปวดหลังเรื้อรัง ไม่จำเป็นต้องเกิดกับคนสูงวัยเสมอไปแล้ว วัยรุ่น หนุ่มสาว วัยทำงานก็ประสบปัญหาเหล่านี้ได้ หากใช้ชีวิตที่ผิดวิธี บางคนโชคดีรักษาแล้วหาย แต่บางคนก็โชคร้ายรักษาเท่าไหร่ไม่หายซักที จนถึงขั้นผ่าตัดก็ทำมาแล้ว แต่ยังไม่หายขาด เรียกว่า Failed Back Surgery Syndrome ความหมายคือ

เมื่อได้รับการผ่าตัดโรคกระดูกสันหลังไปแล้ว แต่ยังคงมีอาการเจ็บปวด หรืออาการทางระบบประสาทไม่ดีขึ้น บางรายอาจเจ็บปวดมากกว่าเดิม สร้างความทุกข์ทรมานเป็นอย่างมาก

การผ่าตัดกระดูกสันหลังจะคาดหวังผลสำเร็จร้อยเปอร์เซ็นต์เสมอไปคงเป็นไปได้ยาก ตัวต้นเหตุของการผ่าตัดกระดูกสันหลังแล้วไม่หายขาดมีสาเหตุมาจากหลายปัจจัย เช่น การวินิจฉัยโรคต้องถูกต้องและแม่นยำความรอบรู้ ความชำนาญ และการทำงานของแพทย์ ของทีมแพทย์ ในการเตรียมเครื่องไม้ครื่องมือ และอุปกรณ์

ต้องมีความพร้อมและสมบูรณ์ต่อการใช้งานที่เหมาะสม หากทำได้อย่างที่กล่าวมานี้ความสำเร็จของการผ่าตัดจะสามารถหวังผลได้มากยิ่งขึ้น ปัจจัยสำคัญอีกอย่าง คือตัวผู้ป่วยเองไม่ว่าจะเป็นเรื่องโรคภายในตัวผู้ป่วยหรือการที่ผู้ป่วยต้องเชื่อฟังและปฏิบัติตามคำสั่งของแพทย์อย่างเคร่งครัด ในบางครั้งต้องมีการใส่โลหะช่วยยึดกระดูกสันหลัง ร่างกายจำเป็นต้องใช้เวลาในการเชื่อมติดให้แข็งแรง เพราะฉะนั้นการดูแลตัวเองหลังการผ่าตัดเป็นอีกประเด็นที่สำคัญมาก ก็จนกว่าบาดแผลหรือกระดูกเชื่อมติดแข็งแรงเป็นที่เรียบร้อยแล้วนั่นล่ะครับ ถึงจะถือว่าปลอดภัยจากการผ่าตัด

ข้อคิดจากคุณหมอ “สำหรับผู้ป่วยท่านใดที่ได้รับการผ่าตัดไปแล้ว แต่ยังมีอาการปวดหลังเรื้อรังอยู่ ยังทุกข์ทรมานอยู่ สามารถเข้ามาปรึกษาได้นะครับ โรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร์ มีความพร้อมในการรักษาได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ และเพื่อเป็นประโยชน์ต่อการวินิจฉัยและรักษา ควรเก็บประวัติการรักษาของตัวเองไว้ให้ครบถ้วน ก็จะเป็นตัวช่วยสำคัญให้การรักษาเป็นไปได้อย่างรวดเร็วมากยิ่งขึ้นครับ”

ศาสตราจารย์ นพ.ประกิต เทียนบุญ ศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกสันหลัง ผู้อำนวยการศูนย์รักษา failed back รพ.สมิติเวช ศรีนครินทร์
Prof. Prakit Tienboon, M.D. Director of Failed Back Center Samitivej Srinakarin Hospital

 

อัลไซเมอร์

โรคอัลไซเมอร์เกิดจากความเสื่อมของเซลล์สมองในการสร้างสารความจำที่เรียกว่า Acethylcholine ผลที่ตามมา คือเกิดการเปลี่ยนแปลงด้านความจำ ความคิด สังคม อารมณ์และจิตใจ โดยช่วงอายุที่มีความเสี่ยงคือ 65 ปีขึ้นไปซึ่งเป็นโรคที่รักษาไม่หาย และปัจจุบันก็ยังไม่มีหลักฐานแน่ชัดใดมาสนับสนุนว่ามีวิธีป้องกันอย่างมีประสิทธิภาพได้อย่างไร

อาการบ่งชี้ว่าอาจจะมีภาวะสมองเสื่อมหรือเป็นโรคอัลไซเมอร์

1. การตั้งคำถามซํ้าๆ บ่อยๆ โดยจำไม่ได้ว่าใช้คำถามเดิมแล้วหลายครั้ง

2. การซ่อนของ หรือลืมว่าไว้ตรงไหนโดยบางทีเก็บไว้ในที่ที่ไม่ควรเก็บ เช่น เก็บหมวกไว้ในตู้เย็น

3. เกิดเหตุมีขโมยในบ้านทั้งที่อยู่กันแค่ 2 คนแม่ลูก เช่น แว่นตาหาย กระเป๋า เงินหายแล้วบอกว่าลูกขโมยไปทั้งที่ลืมเองว่าไปวางไว้ที่ไหน

4. ภาวะความจำถดถอยไปเรื่อยๆ เช่น บอกว่ายังไม่ทานข้าว ทั้งที่ทานข้าวแล้วหลายมื้อ ขณะที่เรื่องปัจจุบันจำไม่ได้ แต่เรื่องราวเก่าๆ ในอดีตกลับจำได้แม่น

เมื่ออัลไซเมอร์เป็นโรคของความเสื่อมที่รักษาไม่หายการบำบัดและดูแลผู้ป่วยจึงนับเป็นสิ่งสำคัญยิ่งโดยเฉพาะบทบาทของผู้ดูแลซึ่งมักจะเป็นคู่สมรสหรือญาติใกล้ชิดก็ควรต้องหมั่นสังเกตอาการในแง่สังคมและอารมณ์อยู่ตลอดด้วยเช่นกัน ฉะนั้นครอบครัวจึงเป็นสิ่งสำคัญในการช่วยดูแลประคับประคองและอยู่ร่วมกันด้วยความเข้าใจในภาวะที่เกิดขึ้น เพราะเมื่อระยะเวลาผ่านไป อาการของโรคก็จะมากขึ้นเรื่อยๆ ตามลำดับ

ข้อคิดจากคุณหมอ “ภาวะความจำเสื่อมในผู้สูงวัย จะมีสิ่งบอกเหตุที่สำคัญที่เราจะสังเกตได้แต่เนิ่นๆ คือ เมื่อท่านเริ่มถามซํ้ามากกว่าปกติ หรือลืมในสิ่งสำคัญที่ไม่ควรจะลืม นั่นควรต้องรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจเช็คสุขภาพว่า สิ่งที่เกิดขึ้นมาจากความจำที่ไม่ดีตามวัย หรือมีภาวะสมองเสื่อมกันแน่ และมีโรคอื่นแฝงอยู่ซึ่งอาจจะรักษาหรือแก้ไขได้หรือไม่”

นายแพทย์ชัยพร เรืองกิจ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านประสาทวิทยา โรงพยาบาลสมิติเวช สุขุมวิท
Chaiporn Ruangkit, M.D. Neurology Specialist, Samitivej Sukhumvit Hospital 

 

ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า ทำด้านเดียวก็ได้

การผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมบางส่วน (UKA) คือการผ่าตัดที่ทดแทนผิวกระดูกอ่อนที่เสียหายเพียงซีกเดียวด้วยวัสดุโลหะพิเศษ ในขณะที่เก็บรักษาผิวกระดูกอ่อนส่วนอื่นๆ และเส้นเอ็นที่ยังอยู่ในสภาพดีไว้

ข้อดีของการผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมบางส่วน (UKA)

สามารถแก้ไขอาการต่างๆ ที่เกิดจากข้อเข่าเสื่อมได้ เช่น อาการเจ็บปวดในข้อ เจ็บขัดที่เส้นเอ็น อาการเข่าหลวม ข้อเข่าผิดรูป เสียงดังในเข่า ซึ่งการแก้ไขอาการต่างๆ ทำได้เทียบเท่ากับการเปลี่ยนข้อเข่าทั่วไปหากเลือกผู้ป่วยได้ถูกต้องแต่ข้อดีที่เพิ่มขึ้นของการผ่าตัดวิธีนี้คือ สามารถเก็บรักษาผิวข้อเข่าส่วนที่ยังมีสภาพดีไว้ได้ ตลอดจนยังสามารถเก็บเส้นเอ็นต่างๆ ที่มีความจำเป็นเอาไว้ในสภาพเดิม ทำให้ผู้ป่วยสามารถใช้ข้อเข่าได้ใกล้เคียงกับข้อเข่าปกติมากกว่า แผลเล็กกว่า เจ็บน้อยกว่า ความชอกชํ้าของเนื้อเยื่อหลังผ่าตัดน้อยกว่าการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมปกติ การงอเข่า ทำได้ใกล้เคียงข้อเข่าปกติ รวมถึงการนั่งยองหรือนั่งขัดสมาธิสามารถทำได้ดีกว่าการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าปกติ นอกจากนี้ยังพบว่าบางคนสามารถกลับไปเล่นกีฬาบางประเภทได้ ที่สำคัญอายุการใช้งานของข้อเทียมชนิดนี้อยู่ได้นานมากกว่า 10 ปี ถึง 97-98% (หากผู้ป่วยมีข้อบ่งชี้ของการผ่าตัดที่เหมาะสม)

อย่างไรก็ดีเทคโนโลยีต้องมาพร้อมความเชี่ยวชาญ การผ่าตัดเปลี่ยนผิวข้อเข่าเทียมบางส่วนนี้ควรทำโดยแพทย์ศัลยกรรม ออร์โธปิดิกส์ที่ฝึกฝนมาโดยเฉพาะ เพราะเทคนิคการผ่าตัดที่ถูกต้อง การวางตำแหน่งของผิวข้อเทียมที่เหมาะสม และการคัดเลือกผู้ป่วยที่มีข้อบ่งชี้สำหรับการผ่าตัดชนิดนี้ เป็นปัจจัยสำคัญที่จะนำไปสู่ความสำเร็จของการผ่าตัด และได้ผลดีกับผู้ป่วยอย่างเต็มที่

นายแพทย์สุขสันต์ ตั้งสถาพร แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านศัลยกรรมออร์โธปิดิกส์ โรงพยาบาลสมิติเวช ธนบุรี
Suksan Tangsataporn, M.D. Orthopaedic Surgery, Samitivej Thonburi Hospital

 

Caring for Elders

It’s difficult to define elderly people these days because men and women in their 50s are still quite healthy and vivacious.

So perhaps the definition of “elderly” can be the decline of bodily functions, not just the bones, but overall. Pain management can improve the quality of life. This includes taking pain medication, physical therapy and surgery, all of which are methods of fixing end of the problem. To fix the root cause, it is best to change daily routine habits to prevent reoccurrence. Proper diets that include all food groups (proteins, carbohydrates, fats, vitamins, minerals and fluids) and regular exercise are highly recommended.

Intake of carbohydrates and fats should be controlled. Avoid food that contains high sugar and salt. Milk or food with high calcium content should be considered. Soy drinks also provide plenty of calcium and proteins for those who have aversions for milk. Brown rice and fish, as well as high fiber fruits and vegetables, will help with the digestive system.

Important advice from our doctor: “Elderly are like journeymen who have been through many terrains. It is best to stock up on proper supplies when you can because you don’t know if there will be food ahead. Life is like a journey. If we take the right road, we can keep on going.”

 

Chronic Back Pains

Back pains are caused by many different factors and can affect people of all ages. Some people are lucky to find the right cure and completely healed. Many suffered from Failed Back Surgery Syndrome as the pain recurs after the surgery. Sometimes the pain was even more than before the surgery.

It is difficult to expect 100% success from spine surgery. Some contributing factors include correct diagnosis, experience and expertise of the medical team in performing the procedure, as well as the availability of proper medical tools. The chance of success is greater if these things are well-prepared.

Another factor is the patient himself. It is important to follow medical advices strictly. If metal plates are used to hold the spine together, then the body needs time to strengthen that repair. Selfcare after surgery is a very important thing.

Doctor’s comment: “Anyone who still suffers from chronic back pain even after surgery should visit for consultation. Samitivej Srinakarin Hospital is completely ready to give full treatment. It is beneficial to bring your complete medical and treatment history properly diagnose and make treatment plans.”

 

Alzheimer

Alzheimer occurs due to the lack of production of acetylcholine by the brain cells, resulting in changes in memory, social interaction, and emotion. People at risk are usually over 65 years old.

There is no cure for Alzheimer and there is still no supporting evidence on how to effectively prevent it. Indications that someone may suffer for Alzheimer or dementia are:

1. Asking repeated questions without recalling that they have asked them already.

2. Hiding things or putting things in the wrong place, like putting a cap in the refrigerator.

3. Thinking that there is a thief in the house when there are only just the two of them in the house. She may think that she has lost her glasses or someone stole her purse, when she may have just displaced them.

4. Memory loss, such as cannot remember if he had breakfast yet. He can only recall the past, but cannot remember the present.

Because there is no cure for Alzheimer, therapy and support play an important role, especially for the caretaker. Close relatives or spouse need to pay close attention to the patient’s emotional and social well-being. Family is central to supportive care and understanding the patient and the course of disease because the condition will get worse as time goes by.

Good thoughts from our doctor: “There will be tell-tale signs of Alzheimer. Notice if your parent begins to ask the same questions repeatedly or forget important things that he/she shouldn’t forget. Consult a doctor and bring him/her for a check up to make sure that it is not something more serious than just forgetfulness that comes with age. That way, we can remedy the problem.”

 

Unicompartmental knee arthroplasty

UKA is a type of surgery that replaces the damaged bone surface on one side with a special material. This allows for the other knee compartments and ligaments to be spared. This technique is becoming popular and there is constant development in the special metal used for replacement, the surgery technique, and the instruments used to perform the surgery, making it superior to total knee replacement surgery.

Benefits of UKA

UKA can dissipate symptoms associated with arthritis, such as joint pain, ligament pain, loose joints, etc., as effectively as total knee replacement surgery, if performed in the right patient group. Patients benefit from preserving the other parts of the knee that are still in good shape. It can also keep the ligaments in the same condition so that the patient can still function close to normal. The incision is smaller and the procedure is less painful and causes less trauma to the tissue compared to classic knee surgery. The patient can bend the knee almost normally and can still sit crossed-legs or squat. Furthermore, some people may still play certain sports. The best part is that UKA can last more than 10 years in 97 – 98% of the cases (where patients have the right indication).

Good thoughts from our doctor: “Although new technology is available, experience still matters. UKA should be performed by orthopedic surgeons who have been specifically trained. This technique requires precision in position the replacement material. Patient screening is also important to make sure that he/she is a suitable candidate who will reap the full benefit from the successful surgery.”

Tags: , , , , , ,