ลืม!!! – Forgetful…Not!!!

Feature Story Published: Apr 2015

เทศกาลสงกรานต์กำลังจะมาถึงอีกแล้วนะคะ หลายคนคงวางแผนกิน เที่ยว กันอย่างสนุกสนาน เนื่องจากเป็นวันหยุดยาว แต่ทุกคนคงไม่ลืมกันใช่ไหมคะ ว่าวันที่ 13 เมษายน นอกจากจะเป็นวันสงกรานต์แล้ว ยังเป็นวันผู้สูงอายุแห่งชาติอีกด้วย อย่าลืมที่จะกลับไปดูแลผู้สูงอายุที่บ้านกันนะคะ พอพูดถึงเรื่องผู้สูงอายุ ก็มักจะมาคู่กับคำว่าหลงๆ ลืมๆ แต่การลืม ของท่านอาจไม่ใช่เรื่องธรรมดา เพราะอาจเป็นอาการนำมาของโรคอัลไซเมอร์ก็เป็นได้

ไอเกิลได้รับเกียรติจาก นายแพทย์เอกพจน์ นิ่มกุลรัตน์ อายุรแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบประสาท โรงพยาบาลสมิติเวช ศรีนครินทร์ มาให้ความรู้เรื่องอัลไซเมอร์กับเราค่ะ

โรคอัลไซเมอร์ ถือเป็นโรคยอดฮิตโรคหนึ่งในกลุ่มผู้สูงอายุ ซึ่งปัจจุบันหลายประเทศกำลังเข้าสู่สังคม สูงวัย ประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุมาแล้วอย่างไม่ทันตั้งตัว

คำว่าสังคมผู้สูงอายุองค์การสหประชาชาติให้คำนิยามว่า ประเทศใด ที่มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป เป็นสัดส่วนร้อยละ 10 หรืออายุ 65 ปีขึ้นไปเกินร้อยละ 7 ของจำนวนประชากรทั้งหมด ถือว่าประเทศนั้นก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุแล้ว และจะเป็นสังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์เมื่อมีสัดส่วนประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 20 หรืออายุ 65 ปีขึ้นไปเพิ่มเป็นร้อยละ 14

ตามสถิติของศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งชาติ สหรัฐอเมริกาบอกว่า ผู้สูงอายุที่เกิน 65 ปี ขึ้นไป ใน 8 คน จะมีผู้ที่ป่วยเป็นโรคอัลไซเมอร์ 1 คน ดังนั้นถ้าคนไทยมีผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป 6.8 ล้านคน (จากการสำรวจของมหาวิทยาลัยมหิดล ปี 2558) เท่ากับว่าจะมีกว่า 8.5 แสนคนเป็นโรคอัลไซเมอร์ ซึ่งถือว่ามากโขทีเดียว และเชื่อว่าแทบจะทุกครอบครัวที่มีผู้สูงวัยอยู่ในบ้านอาจป่วยเป็นโรคอัลไซเมอร์โดยไม่รู้ตัว เพราะผู้ป่วยอัลไซเมอร์ส่วนใหญ่มักเริ่มด้วยอาการ “ลืม” เช่น ลืมของไว้บนบ้านแล้วหาไม่เจอ นึกเท่าไหร่ก็นึกไม่ออก แต่คนส่วน

ใหญ่ก็จะเข้าใจเอาเองว่าอาการ “ลืม” คือ อาการปกติของคนสูงอายุ ไม่เห็นจะเป็นอะไร ยิ่งถ้าแข็งแรง เดินได้คล่องแคล่วลูกหลานก็จะยิ่งสบายใจว่าท่านแข็งแรงดี ถึงแม้จะหลงๆ ลืมๆ บ้างก็ไม่เป็นไร

ปัญหาจากโรคอัลไซเมอร์

การวินิจฉัยยาก โดยเฉพาะถ้าเป็นในระยะเริ่มแรก เพราะอาการยังไม่ชัดเจนคนรอบข้างไม่ทราบว่าเป็นอาการที่ผิดปกติ เช่น การพูดถามซํ้าๆ แต่ถ้าลืมจนจำลูกหลานไม่ได้ แบบนี้คงไม่มีใครเถียงว่าท่านเป็นอัลไซเมอร์ ประเด็นสำคัญอยู่ที่ว่า ถ้าเราเริ่มรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ จะสามารถช่วยชะลอการที่ผู้ป่วยจะไม่สามารถดูแลตัวเองได้ เพราะฉะนั้นคนรอบข้างคือคนสำคัญที่จะต้องช่วยกันสังเกตอาการให้ได้ หากรู้สึกว่าคุณพ่อคุณแม่ลืมผิดปกติ ควรรีบพามาปรึกษาคุณหมอจะดีกว่า

ทำให้สูญเสียบุคลากร เพราะถ้ามีผู้ป่วยอัลไซเมอร์ 1 คน จะต้องมีคนที่ดูแลแบบใกล้ชิดตลอดเวลาอย่างน้อย 1 คน เพราะผู้ป่วยอัลไซเมอร์สามารถลืมได้ทุกอย่าง ลืมวันลืมคืน ลืมทางกลับบ้าน ลืมทานข้าว ลืมทานยา จึงไม่สามารถไปไหนมาไหนเองได้ ถ้าลูกไม่สามารถจ้างคนมาดูแลได้ ลูกก็ต้องลาออกจากงาน ทำให้เสียบุคลากรในการทำงาน ดังนั้นอัลไซเมอร์นอกจากจะกระทบต่อคนในครอบครัวแล้วจึงยังส่งผลกระทบต่อสังคมและเศรษฐกิจอีกด้วยในประเทศที่มีการเตรียมความพร้อม มีการจัดการดูแลผู้สูงวัยเป็นอย่างดี คงหนีไม่พ้นประเทศที่พัฒนาแล้วอย่างประเทศในแถบยุโรป ที่จะมีทั้งเนสซิ่งโฮม ระบบการขนส่ง ศูนย์การค้า สถานที่ต่างๆ เพื่อรองรับการดูแลผู้สูงวัยในขณะที่ประเทศไทยยังไม่พร้อม ทำให้การดูแลผู้สูงอายุลำบากยากขึ้น ยิ่งถ้าเป็นอัลไซเมอร์จะทำให้การดูแลยิ่งเป็นไปได้ยากขึ้นจึงต้องมีคนดูแลอย่างใกล้ชิดตลอดเวลา

ปัญหาด้านอารมณ์ ถ้าครอบครัวไหนมีผู้ป่วยอัลไซเมอร์ ไม่ใช่แค่ผู้ป่วยคนเดียวเท่านั้นที่จะมีอารมณ์ฉุนเฉียวแปรปรวนได้ตลอดเวลา คนที่ดูแลก็สามารถเกิดขึ้นได้เหมือนกัน เช่น ถ้าผู้ป่วยอัลไซเมอร์ไม่นอน คนในบ้านก็จะไม่ได้นอน เมื่อพักผ่อนไม่เต็มที่ อารมณ์ก็เสีย ไปทำงานด้วยความอ่อนเพลียไร้ประสิทธิภาพ เผลอๆ มีปัญหากับที่ทำงานอีก

จะเห็นว่าโรคอัลไซเมอร์ เป็นโรคที่แม้มีผู้ป่วยแค่คนเดียว แต่ส่งผลกระทบกับคนรอบข้างอีกมากมาย

เพราะอัลไซเมอร์ เป็นโรคที่ใช้ระยะเวลายาวนาน ค่อยๆ บั่นทอนคนรอบข้างไปทีละน้อย การดูแลผู้ป่วยอัลไซเมอร์ จึงทำให้คนดูแลเป็นทุกข์มากกว่าผู้ป่วยเสียอีก ตัวผู้ป่วยเองทำอะไรก็จำไม่ได้เดี๋ยวก็ลืม แต่คนที่ต้องรองรับทุกอย่างคือคนที่ดูแลในประเทศไทยคาดว่ามีผู้ป่วยอัลไซเมอร์อยู่ประมาณ 850,000 คน ทั่วประเทศ (เปรียบเทียบจากอัตราการเกิดโรคอัลไซเมอร์ของผู้สูงอายุมากกว่า 65 ปีของประเทศสหรัฐอมเริกา) แต่จากสถิติกระทรวงสาธารณสุขพบว่ามีผู้เข้ารับการรักษาด้วยโรคอัลไซเมอร์ประมาณ 300,000 ราย เพราะฉะนั้น ยังมีผู้ป่วยอัลไซเมอร์อีกจำนวนกว่า 500,000 ราย ที่ยังไม่ได้รับการดูแลรักษา ดังนั้นการดูแลรักษาผู้ป่วยอัลไซเมอร์อย่างมีระบบ และมาตรฐานจึงได้เริ่มต้นขึ้นด้วยการจัดตั้ง Memory Clinic

Memory Clinic คืออะไร

เป็นสถานที่ให้คำปรึกษาทั้งตัวผู้ป่วยอัลไซเมอร์ และคนที่ดูแลผู้ป่วยว่าจะดูแลอย่างไร ในขณะที่ผู้ป่วยเริ่มต้นป่วย จะต้องวางแผนการใช้ชีวิต วางแผนการเงินตลอดจนวางแผนการจัดการสิ่งแวดล้อมภายในบ้าน เช่น ห้องนํ้าต้องอยู่ใกล้ห้องพัก ไม่เช่นนั้นจะหลงทาง แสงสว่างต้องสว่างกว่าห้องของคนปกติ 3 เท่า เพราะถ้าแสงสว่างไม่ชัดเจน ผู้ป่วยอัลไซเมอร์จะสับสน ไม่รู้ว่ากลางวันหรือกลางคืน ต้องไม่มีสิ่งกีดขวาง ที่จะทำให้พลัดตกหกล้ม

นอกจากดูแลรักษาด้วยการทานยาแล้ว ผู้ป่วยก็ยังมีปัญหาด้านพฤติกรรมที่ต้องได้รับการดูแลที่ Memory Clinic จึงมีทีมนักกิจกรรมบำบัด หรือพฤติกรรมบำบัดมาช่วยดูแลแบบครบวงจร ซึ่งพร้อมให้คำปรึกษา

Memory Clinic จึงเป็นช่องทางเพื่อให้คำปรึกษา ใครที่มีปัญหาหลงๆ ลืมๆ จะสูงวัยหรือไม่สูงวัยหากไม่แน่ใจว่าลืมแบบผิดปกติหรือไม่ ก็ควรเข้ามาปรึกษาเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง ซึ่งไม่ใช่แค่โรคอัลไซเมอร์อย่างเดียว แต่สามารถดูแลได้ทุกโรคที่เกี่ยวกับความจำ แต่คนที่มีปัญหาเรื่อง ลืม ส่วนใหญ่จะมีสาเหตุมาจากอัลไซเมอร์เป็นเหตุหลัก ส่วนสาเหตุอื่นๆ เช่น โรคภาวะไทรอยด์ฮอร์โมนตํ่า ซิฟิลิสในสมอง โรคไตวายเรื้อรัง เกลือแร่ในร่างกายผิดปกติ หรือการขาดวิตามินบางอย่าง

ขั้นตอนการตรวจรักษาของ Memory Clinic

1. ทำแบบทดสอบ เพื่อตรวจเบื้องต้นว่ามีภาวะสมองเสื่อมหรือไม่ ถ้าไม่มีควรได้รับการตรวจซํ้าอีก 6 เดือน แต่ถ้าทำแบบทดสอบแล้วผิดปกติ ก็จะต้องได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์

2. เจาะเลือด เพื่อตรวจดูว่ามีโรคอื่นที่อาจเป็นสาเหตุของภาวะสมองเสื่อมถ้าไม่มีก็จะต้องส่งไปตรวจ เอ็กซเรย์สมองเพื่อยืนยันการวินิจฉัยอีกครั้ง

3. เมื่อผลทุกอย่างออกมายืนยันก็จะไปพบแพทย์ เพื่อทำการตรวจรักษาต่อไป

โรคอัลไซเมอร์ถือเป็นปัญหาสำคัญทางด้านสาธารณสุขของโลกในปัจจุบัน และจะทวีความสำคัญมากขึ้นในอนาคต เนื่องจากประชากรโลก จะมีอัตราส่วนของผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นตามลำดับ โรคอัลไซเมอร์เป็นโรคที่ส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง ทั้งครอบครัว สังคม และเศรษฐกิจ และจะเป็นปัญหาใหญ่อย่างหนึ่งของไทย

ในอนาคต แต่สัญญาณเตือนที่ตรงไปตรงมาอย่างชัดเจนของโรคอัลไซเมอร์คือ อาการ “ลืม” หากบ้านใครมีผู้สูงอายุหรือแม้กระทั่งตัวท่านเอง มีอาการลืมนั้นขอได้อย่าวางใจ ควรมาปรึกษาแพทย์เพื่อจะได้ป้องกันและไม่เป็นปัญหากับสังคมในอนาคตนะคะ

สุดท้ายอาจารย์ขอฝากไว้สั้นๆ ว่า คนสูงอายุ ลืมไม่ใช่เรื่องปกติ

 

Forgetful…Not!!!

Songkran Festival is here once again and many people already have some plans on where you will eat, drink, and be merry over the long holidays. But did you the know that April 13th is also National Senior Citizens Day? So please do not forget to come home and take care of your special seniors. Speaking of seniors, the term is often synonymous with forgetfulness. However, we should also bear in mind that sometimes age related absent-mindedness may not be normal, but it could be Alzheimer’s disease.

Aigle proudly presents our dear readers with some words from Dr.Eakpot Numkulrat, neurologist at Samitivej Srinakarin Hospital, about Alzheimer’s disease.

Alzheimer is quite popular among senior citizens. While many countries are preparing for the golden period of ageing society, Thailand has already become one without knowing it. The United Nations has defined ageing society as any country that has 10% of its population over the age of 60 or 7% over the age of 65. The country will become fully aged society when 20% of its population are older than 60 or 14% are over 65 years old.

According to the Center for Disease Control in the United States, 1 in 8 people over the age

of 65 will have Alzheimer’s disease. Therefore, if there are 6.8 million Thais over the age of 65 (from a survey by Mahidol University in 2015), there will be 850,000 people affected by Alzheimer’s disease, which is quite astounding. So it is conceivable that any family with senior citizens may have one member who has the disease without knowing it. Alzheimer started off with symptoms of absent-mindedness like forgetting where he has placed an item. Most people will just blow it off as signs of old age, especially when he is still healthy and can take care of himself.

Problems with Alzheimer’s Disease

Difficult to diagnose. Especially in the early stages, the symptoms are quite unclear. Close family members may not think that there is anything wrong when Grandma repeats herself constantly. It is crucial that we start treatment as early as possible to attenuate the symptoms. So caregivers and close family members play a pivotal role in diagnosis. If you start thinking that Mom or Dad is more forgetful than usual, then may be it’s time to take him or her in for a check up.

Loss of Human Resource. One Alheimer’s patient means that he will need at least one care giver because he can forget about everything from time of day, meal time, or medication. If you cannot hire a caregiver, then one of his children will have to quit his/her job to become a full time caregiver. So not only will the disease affect the family, but it will affect society and economy as well. For a country that is quite developed, such as European countries, they are well-prepared to handle senior citizens in numerous ways, starting from nursing homes, logistics to shopping malls. They have prepared the facilities for easy access, whereas Thailand is still not ready at all. It is quite difficult already to take care of elderly citizens, and if they have

Alzheimer’s, then it can be quite a challenge. Psychological problems. Any family that is affected by Alzhiemer’s will know that it is not only the patient that has mood swings, but the caregivers as well. For example, if the patient will not sleep, then others cannot sleep either. When we do not get enough rest, we tend to become moody and tired, which can affect our performance at work.

Alzheimer’s disease is definitely not a one man’s journey, but it can affect the lives of everyone around him. Because Alzheimer’s develop over the course of many years, it will slowly demoralize family members. Sometimes, it is even worse for caregivers because the patient will just forget everything. Based on statistics, we are expecting 850,000 patients affected by Alzheimer’s disease in Thailand (compared to the rate of Alzheimer’s among seniors over the age of 65 in the

United Sates). According to the Ministry of Public Health, there are currently 300,000 reported cases in Thailand. Consequently, there may be as much as 500,000 people who have not yet been diagnosed and cared for properly. Therefore, Samitivej Hospital has implementeda standard of care for Alzheimer’s patients starting with the Memory Clinic.

What is Memory Clinic?

Memory Clinic offers consultations for both Alzheimer’s patients and caregivers so that proper care can be given throughout the entire course of disease. For patients in the early stages, they should start planning their lives and finances as well as living arrangements around the house. For example, the bathroom should be close to the living room to avoid getting lost around the house. The room should be three times brighter than normal to avoid confusion between night and day. There should not be any obstacle to cause accidental falldown.

Other than treatment with medication, the patient will also need behavioral care. The Memory Clinic has a team of therapists for complete behavior care and consultation.

The Memory Clinic is a way for people to receive advice. It is better to find the real root cause of forgetfulness or absent-mindedness because it may not be Alzheimer’s after all. There are also other disorders that affect memory loss, such as hypothyroidism, neurosyphilis, chronic kidney failure, electrolyte imbalance or vitamin deficiency.

Examination Procedure at the Memory Clinic

1. Initial quiz to determine if there is any memory loss. If there is no sign, then the patient may be requizzed in 6 months. If there is any indication, then further diagnostic test will be performed by a physician.

2. Blood test will be performed to determine if there is any other reason for the memory loss. If not, then a brain X-ray will be performed to confirm the diagnosis.

3. Once the test results confirm the diagnosis, then treatment and consultation will begin.

Alzheimer’s disease is quite a major public health problem and it will become even extreme in the future due to the ageing population. The repercussion reaches farther into society and economy than just the mere family. So if anyone of your family members (or even yourself) starts to have signs of forgetfulness, it is best to visit the Memory Clinic for consultation to nip it in the bud.

Lastly, Dr. Eakpot reminds us that “forgetful” is not normal.

 

Tags: , , , , ,