ตับแก่ – Liver Scanner

Men's Health Published: Sep 2014

ย้อนหลังไปเมื่อปีที่แล้ว หลายท่านที่เป็นแฟนโซเชียลเน็ตเวิร์คคงผ่านตาเรื่อง งูเขียวกินตับตุ๊กแก กันบ้างนะครับ ที่ชาวบ้านบอกว่าจะอาเพศเพราะปกติเหตุการณ์นี้จะเกิดช่วงหน้าแล้ง และจะเกิดในที่ๆ ไกลจากผู้คน แต่นี่เกิดขึ้นในหน้าฝน และเกิดกลางชุมชนจนกลายเป็นโชว์ในโซเชียลเลย

คู่จิ้นนี้เป็นเรื่องที่เล่าขานกันมานานว่า ตุ๊กแกจะร้องว่า “ตับแก่ๆ” เพื่อเรียกให้งูเขียวมากินตับ จะได้งอกตับมาใหม่ แต่ไปๆ มา วิทยาศาสตร์ก็พิสูจน์ได้แล้วครับว่า ตุ๊กแกกับงูเขียวบางชนิดอย่างงูเขียวดอกหมาก จะชอบอาหารชนิดเดียวกันกับตุ๊กแก ตือ แมลงและสัตว์เลื้อยคลานที่เล็กกว่า พอหน้าแล้งหาอาหารไม่ได้ก็จะมาแย่งอาหารเอาจากตุ๊กแก คือ เค้าตัวเท่าๆ กัน ก็จะกอดรัดฟัดเหวี่ยงให้ตุ๊กแกเหนื่อยหอบ แล้วอ้าปาก เพื่องูเขียวจะได้กินเศษๆ อาหารที่ติดอยู่ในปากในฟันในคอตุ๊กแก ซึ่งผู้เชี่ยวชาญบางคนก็บอกว่า ดีสำหรับตุ๊กแกเพราะบางทีพวกแมลงมีเงี่ยง มีหนาม กินแล้วตำคอ ตำปาก ตำกระเพาะ งูมาแกะเอาไป ช่วยไม่ให้เกิดอาการท้องผูกท้องเฟ้อ เผลอๆ ริดสีดวงด้วยนะครับ

ธรรมชาติของมหัศจรรย์สัตว์โลก มีสมดุลให้กันอย่างดีเลยนะครับ แต่ของคนนี่สิครับ ถ้าไม่รักษาสมดุลให้ตัวเองแล้วล่ะก็ ไม่มีงูเขียวมาเป็นตัวช่วยนะครับ หาหมออย่างเดียวเลยครับ

ไหนๆ จั่วหัวมาเป็นตับแก่ แล้วถ้าไม่พูดเรื่องตับคงจะไม่ได้ล่ะครับ ผมว่าใครๆ ก็รู้ดีว่าตับคืออะไร แต่จะมีกี่คนที่สามารถดูออกว่าอาการแบบไหนที่โชว์ให้เห็นว่าตับของเราป่วย คือ เรารู้ว่าตับช่วยผลิตน้ำดีไปย่อยอาหารประเภทไขมัน และกำจัดสารพิษตกค้างในร่างกาย ตลอดจนผลิตสารที่นำเกล็ดเลือดไปห้ามเลือดด้วย แต่ถ้าตับไม่ทำงานต่างๆ ที่ว่านี้ เราจะมีอาการอย่างไรล่ะ

สัญญาณโรคตับ

  1. อารมณ์แปรปรวนฉุนเฉียวและตกใจง่าย มีอาการเครียด และขี้หงุดหงิด
  2. นอนไม่ค่อยหลับ หรือ หลับยาก ง่วงเหงาหาวนอนตอนกลางวัน และรู้สึกอ่อนเพลีย
  3. รู้สึกตึงเกร็งที่กล้ามเนื้อช่องท้องหรือปวดท้องน้อยบ่อยๆ บางทีรู้สึกร้อนวูบวาบที่ช่องอก และมีอาการปวดแน่นชายโครงเป็นบางครั้ง
  4. เนื้อตัว โดยเฉพาะหน้าจะซีดเหลือง ไม่มีเลือดฝาดและเป็นฝ้าด้วย
  5. รู้สึกเบื่ออาหาร มีอาการท้องอืดท้องเฟ้อคล้ายอาหารไม่ย่อย เรอบ่อยๆ อุจจาระหยาบ ไม่จับตัวเป็นก้อน อาจมีอาการท้องร่วงด้วย
  6. บางครั้งรู้สึกหายใจไม่เต็มท้อง ทำให้ต้องถอนหายใจบ่อยๆ
  7. ปากและลิ้นจะออกสีคล้ำ ไม่แดงสวย และลิ้นบวม สังเกตได้จากขอบลิ้นที่มีรอยกดทับของฟัน
  8. ผู้หญิงจะมีอาการเจ็บหรือคัดเต้านม โดยจะเป็นหนักขึ้นช่วงก่อนจะมีประจำเดือน ส่วนผู้ชายจะปวดหน่วงที่บริเวณลูกอัณฑะ

เป็นเรื่องเลยครับสัญญาณที่ว่านี้นะ แต่มันจะลึกลับแบบไม่มีอาการที่ชัดเจน กว่าจะตรวจพบว่าเป็นโรคตับก็สายไปแล้ว ยิ่งพวกที่เป็นไวรัสตับต่างๆ มาอีกทีก็เป็นพังผืดหรือตับแข็งไปแล้ว

เมื่อก่อนนี้นะครับเวลาตรวจคัดกรองโรคตับแต่ละทีเป็นเรื่องใหญ่มาก พอคุณหมอทั้งหลายเริ่มสงสัยว่า คนไข้ของตนมีพังผืดในตับ คุณหมอจะใช้วิธีหาข้อมูล ที่จะทำให้คนไข้เจ็บตัวน้อยที่สุดและเสียค่าใช้จ่ายน้อยที่สุดก่อน ตั้งแต่การคุยกับคนไข้ การตรวจร่างกาย การตรวจเลือด การตรวจโดยอัลตราซาวด์ จนมาถึงการเจาะตรวจชิ้นเนื้อตับ ที่คนไข้ทั้งหลายหวาดกลัวและพยายามหนีให้ไกลที่สุดเท่าที่จะทำได้

ใครจะไม่กลัวล่ะครับ ก็เล่นเอาเข็มใหญ่ๆปักปึ้กเข้าไปในชายโครง ให้หมอมือเบายังไงมันก็มีเสียวว่ามั้ยครับ ที่มันวาบไปกว่านั้น คือ การเจาะเอาเนื้อตับไปตรวจแบบนี้อาจมีข้อผิดพลาดได้ ถ้าบังเอิญเข็มขนาดเท่าหลอดนมกล่องที่เจาะเข้าไปนั้น บังเอิญไม่ผ่านส่วนที่เป็นพังผืด หรือส่วนที่ตับแข็ง คนไข้ก็เป็นอันต้องเจ็บตัวฟรีสำหรับการเจาะครั้งนั้นนะครับ ไอย่ะ!

แต่ตอนนี้พวกเราโชคดีกว่าเดิมแล้วนะครับ เพราะวิทยาการก้าวไกล มีเครื่องมือที่สามารถตรวจตับโดยเฉพาะ เครื่องนี้เป็นทางเลือกใหม่ที่จะสามารถทดแทนการเจาะตับได้หลายกรณีเลยทีเดียวครับ

ชื่อเท่ห์ๆ ของมันคือ Fibroscan ข้ามน้ำข้ามทะเลมาจากประเทศฝรั่งเศส เป็นเครื่องมือที่เอาไว้ใช้สำหรับตรวจพังผืดในตับ หรือภาวะตับแข็งที่ไม่ทำให้คนไข้ต้องเจ็บตัว วิธีตรวจง่ายมาก เหมือนไปตรวจอัลตร้าซาวด์ครับ คนไข้มาถึงขึ้นนอนบนเตียงตรวจโรค แล้วเอาแขนขวาวางไว้เหนือศีรษะ เสร็จปุ๊บคุณหมอก็จะเอาเครื่องมือนี้มาวางไว้ด้านข้างลำตัวบริเวณตับ แล้วปล่อยความสะเทือนเข้าไปเบาๆ ทั้งหมด 10 หน แค่นี้เอง เจ้าเครื่องนี้ก็จะสรุปออกมาเป็นตัวเลขว่าภาวะพังผืดในตับของคนไข้น่าเป็นห่วงขนาดไหน ขั้นตอนทั้งหมดใช้เวลาแค่ 3-5 นาทีเท่านั้นครับ

พอรู้ผลแล้วคุณหมอก็จะเอาไว้พิจารณาการให้การรักษาโดยเฉพาะในกลุ่มคนไข้ที่เป็นไวรัสตับอักเสบบี ซึ่งสมัยก่อนตอนไม่มีเครื่องนี้ หมอที่รักษาจะต้องอ้อนวอนแกมข่มขู่ ให้คนไข้เจาะชิ้นเนื้อตับ ก่อนจะให้การรักษา เนื่องจากการรักษาคนไข้ที่เป็นไวรัสตับอักเสบบี แล้วเป็นพังผืดในตับแล้ว มันยุ่งยากและแพงมหาศาล จึงจำเป็นต้องพิจารณาให้ถี่ถ้วนว่าคนไข้คนนั้นจำเป็นต้องได้รับยาจริงๆ

โชคดีที่คุณหมอยุคใหม่มี Fibroscan แล้ว คนไข้ไวรัสบีก็เลยไม่ต้องถูกเจาะตับเหมือนเดิม ทั้งเครื่องนี้ก็มีพื้นที่ของการอ่านค่ามากกว่าการเจาะตับแบบเดิม ที่เมื่อใช้เข็มยักษ์ขนาดหลอดดูดนมกล่องเจาะจึ๊กนึง จะครอบคลุมเนื้อตับแค่เส้นผ่าศูนย์กลางของของเข็มเท่านั้น แต่ Fibroscan นี้กดโช๊ะเดียวตรวจได้ลึกถึง 6 ซม. และมีพื้นที่แต่ละโช๊ะ ใหญ่ขนาดหลอดดูดชาไข่มุกเลยล่ะครับ เป็นไงล่ะ เจ๋งมั้ยครับ

สำหรับคนไข้โรคตับอื่นๆที่ไม่ใช่ไวรัสตับอักเสบบี ก็อย่าเพิ่งเพลียครับ ถ้าคุณเป็นโรคไขมันเกาะตับ ตับอักเสบเรื้อรังจากภาวะอื่น เช่น ภูมิต้านทานทำลายตับตัวเอง มีเหล็กหรือทองแดงสะสมในตับมากเกินไป ก็สมควรตรวจดูสภาพตับ ปีละ 1-2 ครั้งโดยคุณหมอสามารถใช้ Fibroscan ตรวจให้ได้เลย แป๊บเดียว มีข้อแม้ว่าคนอ้วนมากๆ หรือคนที่มีช่องระหว่างซี่โครงเล็กมากๆ จะไม่เวิร์คเท่าไหร่ครับ เพราะอาจมีผลที่คลาดเคลื่อนได้จากการตรวจวิธีนี้ ก็อ้วนน่ะนะครับ จะให้เครื่องโช๊ะทะลวงไงไหวครับ

เรียกได้ว่า Fibroscan นี้มาเป็นงูเขียวให้คุณหมอได้ตรวจทุกซอกมุมของตับให้เรา เพียงแต่ว่า Fibroscan ยังไม่สามารถบอกได้ว่าตับมีจุดเนื้องอก หรือมะเร็ง อยู่ที่ไหน เลยต้องอาศัยการตรวจอัลตราซาวด์ควบคู่กันไปด้วยนะครับ

เอาล่ะครับถึงแม้วิทยาการก้าวหน้าแค่ไหน การรักษาสุขภาพให้ดีอย่างสม่ำเสมอก็ยังเป็นสิ่งที่ทุกคนควรทำนะครับ อย่ามัวเหลิงว่ายังไงก็รักษาได้นะครับ เพราะถ้าคุณไม่ระวังตัวและทำร้ายตัวเองซ้ำแล้วซ้ำเล่า ไม่มีงูเขียว หรือคุณหมอที่ไหนจะช่วยคุณได้นะครับ